Koruma amaçlı imar planı

Koruma amaçlı imar planı, sit alanı olarak belirlenmiş bölgeler için hazırlanan ve alanın tarihi, arkeolojik ve kentsel değerlerini koruyarak yaşamaya devam etmesini hedefleyen özel bir imar planıdır. Genel imar planından farklı olarak yalnız yapılaşma hakkını değil; tescilli yapıların korunmasını, sokak dokusunu, silueti, açık alanları ve kullanımları birlikte düzenler. Türkiye’de bu planlar ilgili koruma bölge kurulunun uygun görüşü alınarak yürürlüğe girer.

Planın hazırlanma süreci

• Analiz ve belgeleme: alanın tarihi gelişimi, tescilli ve tescilsiz yapılar, yapı durumu, kat yükseklikleri, malzeme, kullanım, mülkiyet ve sosyal yapı ayrıntılı olarak araştırılır; sokak cepheleri ve siluet rölöveleri hazırlanır.
• Değerlendirme ve sentez: korunacak değerler, sorunlar ve baskılar belirlenir.
• Plan kararları: yapılaşma koşulları, yükseklikler, cephe ve çatı ilkeleri, müdahale biçimleri, kullanım kararları ve uygulama araçları tanımlanır.
• Onay ve uygulama: plan, kurul ve belediye süreçlerinden geçerek yürürlüğe girer ve parsel bazında uygulamaya yön verir.

Plan hazırlanana kadar alanda kurulun belirlediği geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma koşulları uygulanır.

Mimar için planın anlamı

Sit alanında bir parselde yeni yapı ya da restorasyon projesi hazırlayan mimar, öncelikle bu planın hükümlerini ve plan notlarını okur. Yükseklik, çatı biçimi, cephe malzemesi, pencere oranları ve çıkma gibi kararlar çoğu zaman plan notlarında tanımlanır. Değerler parsele ve alana göre değiştiği için genel bir kural yerine planın kendisine bakmak gerekir. Sokak siluetini gösteren 3D modeller, önerilen yapının plan kararlarıyla uyumunu kurul önünde anlatmanın açık bir yoludur.