Sit alanı

Sit alanı, tarih öncesinden günümüze ulaşan kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu, tarihi olaylara sahne olmuş ya da kentsel dokusu bir bütün olarak korunması gereken alanların resmi olarak tescil edilmiş halidir. Tek bir yapıyı değil, yapılar, sokaklar, açık alanlar ve arkeolojik kalıntılarla birlikte bir bölgeyi korur. Türkiye’de kültür varlıklarına ilişkin sit alanlarının belirlenmesi ve sınırlarının çizilmesi, koruma bölge kurullarının kararıyla yapılır.

Sit alanı türleri

• Arkeolojik sit: yer üstünde, yer altında ya da su altında eski uygarlıklara ait kalıntıların bulunduğu alanlar.
• Kentsel sit: tescilli yapıların, sokak dokusunun ve kent siluetinin bir bütün olarak değer taşıdığı yerleşim bölümleri.
• Tarihi sit: önemli tarihi olaylara sahne olmuş ve bu nedenle korunan alanlar.
• Kentsel arkeolojik sit: arkeolojik katmanlarla günümüz kentinin üst üste bulunduğu alanlar.

Arkeolojik sitler, korumanın kapsamına göre farklı derecelerde tanımlanabilir; her derecede izin verilen yapılaşma ve kullanım farklıdır. Doğal sit alanları ise ayrı bir koruma çerçevesinde ele alınır.

Sit alanında proje ve uygulama

Sit alanında yapılacak yeni yapı, onarım, yıkım ve hatta altyapı işleri genel imar kurallarından farklı bir süreçle yürür. Alan için koruma amaçlı imar planı hazırlanana kadar kurulun belirlediği geçiş dönemi koşulları geçerlidir. Bu nedenle bir parselde çalışmaya başlamadan önce sit durumu, derecesi ve geçerli plan kararları mutlaka araştırılmalıdır. Sit alanındaki yeni bir yapının silüet ve sokak dokusuyla ilişkisini göstermek için hazırlanan 3D çevre modelleri, kurul sunumlarında güçlü bir araçtır.