Yeniden işlevlendirme

Yeniden işlevlendirme, özgün işlevini yitirmiş ya da kullanılmayan bir yapıya yeni bir kullanım verilerek yaşatılmasıdır. Bir kervansarayın otele, bir hamamın sergi mekânına, bir fabrikanın kültür merkezine ya da bir konağın müzeye dönüştürülmesi bu kapsamdadır. Kullanılmayan yapı hızla bozulur; doğru seçilmiş bir işlev ise bakımı sürekli kılar ve yapıyı kent yaşamına geri bağlar. Bu yüzden yeniden işlevlendirme, koruma çalışmalarının en etkili araçlarından biri olarak görülür.

Uyumlu işlev seçimi

Başarılı bir yeniden işlevlendirmenin anahtarı, yapının taşıyabileceği bir kullanım seçmektir. Değerlendirmede şu sorular öne çıkar:

• Yeni işlev, özgün plan şemasını, mekân büyüklüklerini ve taşıyıcı sistemi büyük değişiklik yapmadan kullanabiliyor mu?
• Gerekli tesisat, ıslak hacim, asansör ve kaçış yolları yapıya zarar vermeden ve geri alınabilir biçimde yerleştirilebiliyor mu?
• Kullanıcı yoğunluğu ve yükler, yapının taşıyabileceği sınırlar içinde mi?
• Yeni ekler, özgünle uyumlu ama ondan ayırt edilebilir biçimde tasarlanabiliyor mu?

Restorasyon projesinde yeniden işlevlendirme

Yeniden işlevlendirme, rölöve, restitüsyon ve restorasyon projesinin üçüncü adımında, yeni kullanıma göre hazırlanan önerilerle somutlaşır. Tescilli yapılarda proje, ilgili koruma bölge kurulunun onayına sunulur. Eklenen her öğe ileride sökülebilecek biçimde düşünülmeli, özgün yüzeylere sabitlenen tesisat en aza indirilmelidir. Yeni işlevi yatırımcıya, kurula ve kullanıcıya anlatmak için hazırlanan mimari görselleştirme çalışmaları, özgün dokunun ve yeni eklerin nasıl bir arada duracağını karar aşamasında görünür kılar.