Eli böğründe

Eli böğründe, duvardan dışarı taşan bir yapı elemanını alttan taşıyan eğik destektir. Adını, elini beline koymuş bir insanın kolunun yaptığı açıdan alır: alt ucu duvara, üst ucu çıkmanın kirişine dayanır. Geleneksel Türk evinde çoğunlukla ahşaptır; kâgir yapılarda aynı görevi taş konsollar üstlenir.

Yapıdaki yeri ve işlevi

Bir cumba ya da çıkma, duvar düzleminin dışına taşan bir yük demektir. Bu yük konsol kirişlere biner; konsolun ucu sarkmasın diye eli böğründe, kirişin altına eğik bir payanda gibi yerleştirilir. Böylece kirişteki eğilme kısmen eksenel basınca dönüşür ve yük, eğik eleman boyunca aşağıdaki duvara ya da dikmeye aktarılır. Saçak altlarında, balkonlarda ve kapı üstü sundurmalarda da aynı mantık kullanılır.

• Düz eli böğründe: yalın, düz kesitli ahşap destek
• Kavisli ya da oymalı eli böğründe: profilli, süslemeli örnekler
• Taş konsol: kâgir yapılarda benzer görevdeki taş eleman

Rölöve ve restorasyonda eli böğründe

Bu elemanlar dış etkilere en açık parçalardır; uç kısımlarında çürüme, birleşimlerinde gevşeme sık görülür. Rölövede her birinin açısı, kesiti ve profili ayrı ayrı ölçülmelidir, çünkü elle işlenmiş parçalar birbirinin tıpatıp aynısı değildir. Restorasyon projesinde sağlam olanlar korunur, kaybolanlar ise özgün profil örnek alınarak yeniden yapılır. 3D modelde eli böğründeyi tek bir bileşen olarak kurmak pratiktir; ama oyma ayrıntısı farklı olan parçalar ayrı tutulursa model, restitüsyon tartışmasına da veri sağlar.