Temel

Temel, yapının kendi ağırlığını, içindeki insan ve eşya yükünü, rüzgâr ve deprem etkilerini toplayıp zemine güvenle ileten taşıyıcı bölümdür. Görünmez ama binanın bütün ömrünü taşır; temeldeki bir hata, üst katlarda çatlak, oturma ya da eğilme olarak kendini gösterir.

Temel türleri

Temel seçimi önce zemine bağlıdır. Zemin etüdü, toprağın taşıma gücünü, yer altı suyunu ve oturma riskini ortaya koyar; statik proje bu verilere göre hazırlanır. Tekil temeller, her kolonun altında ayrı birer pabuç olarak yapılır ve hafif yapılarda ya da sağlam zeminde kullanılır. Sürekli ya da mütemadi temeller, duvar ya da kolon dizilerinin altında şerit halinde ilerler. Radye temel, binanın altını tek parça kalın bir plakayla kaplar; yükü geniş alana yayar ve deprem bölgelerinde betonarme binalarda sıkça tercih edilir. Zayıf zeminlerde yükü derindeki sağlam tabakaya ulaştırmak için kazıklı temeller kullanılır. Temel ile birlikte su yalıtımı, drenaj ve temel altı grobeton gibi ayrıntılar da projede tarif edilir.

Mimar açısından temel

Temel, bodrum katın derinliğini, kotunu ve hatta plan kurgusunu etkiler. Eğimli arazilerde kademeli temeller, binanın araziye nasıl oturacağını belirler. Bu yüzden mimari tasarım, zemin etüdü sonuçları ve statik çözümle erken aşamada birlikte ele alınmalıdır.