Yığma yapı

Yığma yapı, duvarların hem mekânı böldüğü hem de bütün yükü taşıdığı bir yapım sistemidir. Taş, tuğla, kerpiç ya da beton briket gibi birimler harçla örülür; döşeme ve çatı yükleri doğrudan bu duvarlara biner. Kolon ve kiriş iskeleti yoktur ya da çok sınırlıdır.

Yığma yapının mantığı

Duvar malzemesi basınca dayanıklı, çekmeye karşı zayıftır. Bu yüzden açıklıklar sınırlı tutulur ve pencere, kapı gibi boşlukların üzerine lento, kemer ya da tonoz konur. Duvarlar plan boyunca dengeli dağıtılmalı, köşeler ve birleşimler iyi kenetlenmelidir. Duvarları yatayda bağlayan hatıllar ve döşeme seviyesindeki bağ kirişleri yapının bir bütün gibi davranmasını sağlar. Kalın duvarların ısıl kütlesi, iç mekânın gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farkını yumuşatır; bu da yığma yapıların sıcak iklimlerde serin kalmasının nedenlerinden biridir.

Deprem bölgelerinde yığma yapılar için kat sayısı, duvar uzunlukları ve boşluk oranları yönetmelikle sınırlandırılır; değerler ilgili yönetmelikte ve yapının bulunduğu bölgenin koşullarında belirlenir.

Mirasın büyük bölümü yığmadır

Anadolu’daki tarihi konutların, hanların, camilerin ve köprülerin çoğu yığma yapıdır. Bu binaların rölöve, restitüsyon ve restorasyon çalışmalarında duvarın malzemesi, örgü düzeni ve harcın niteliği belgelenir. Mimari mirasın korunması ve restorasyon yazımızda bu süreci daha ayrıntılı anlatıyoruz.