Evrensel tasarım

Evrensel tasarım, bir binayı önce ortalama kullanıcıya göre tasarlayıp sonra engelli bireyler için rampa ya da asansör eklemek yerine, en baştan herkesin rahatça kullanabileceği bir çözüm aramaktır. Kavramı mimar Ronald Mace ortaya koymuş, ardından yedi ilke olarak tanımlanmıştır: eşit kullanım, esneklik, basit ve sezgisel kullanım, algılanabilir bilgi, hataya tolerans, az fiziksel çaba ve uygun boyut ile alan.

Erişilebilirlikten farkı

Erişilebilirlik çoğunlukla yönetmeliklerle tanımlanan asgari koşulları karşılamaya odaklanır. Evrensel tasarım ise ayrıştırmamayı amaçlar: ana girişin kendisi basamaksızsa ayrı bir engelli girişine gerek kalmaz. Bebek arabalı bir ebeveyn, valizli bir yolcu, kolu alçıda bir genç ya da yaşlı bir komşu aynı çözümden yararlanır.

Plan kararlarına yansıması

• Eşiksiz girişler ve düz, kaymaz zeminler
• Tekerlekli sandalyenin dönebileceği genişlikte koridor ve ıslak hacimler
• Kolay kavranan kapı kolları, uygun yükseklikte anahtar ve prizler
• Renk ve doku kontrastıyla okunabilen yönlendirme

Bu kararlar ilk eskizde verildiğinde neredeyse görünmez olur ve ek maliyet yaratmaz. Sonradan eklendiğinde ise hem pahalıya çıkar hem de mimarinin bütünlüğünü bozar. Yaşlanan nüfusla birlikte bu yaklaşım, konut tasarımında da giderek daha fazla önem kazanıyor. Ölçüler ve zorunluluklar ilgili yönetmeliklerde ve standartlarda tanımlanır.