Minber

Minber, camide mihrabın sağ tarafında, kıble duvarına dik olarak yerleştirilen basamaklı kürsüdür. Cuma ve bayram namazlarından önce hutbe buradan okunur. Hatibin cemaat tarafından görülmesi ve sesinin mekâna yayılması için yükseltilmiş bir konumda kurgulanır. Minber, mihrapla birlikte harimin en özenle işlenen elemanları arasındadır.

Bölümleri

• Kapı ve taç: merdivenin başında, üstü tepelikle biten giriş.
• Merdiven ve korkuluklar: kıble duvarına doğru yükselen basamaklar ve iki yandaki parmaklıklar.
• Yan aynalıklar: merdivenin altındaki üçgen yüzeyler; bezemenin en yoğun olduğu bölüm.
• Köşk: en üstte sütunçelerle taşınan, çoğunlukla sivri bir külahla örtülen kısım.
• Süpürgelik ve merdiven altı: alt bölümdeki kapı ya da açıklık.

Türk mimarisinde minber

Selçuklu döneminde ahşap minberler öne çıkar; özellikle kündekari tekniğiyle yapılan geometrik yan aynalıklar bu dönemin ahşap işçiliğini en iyi gösteren örnekler arasındadır. Osmanlı döneminde mermer minberler yaygınlaşır; yan aynalıklarda delikli mermer işçiliği ve oyma bezeme kullanılır. Minberin boyutu ve basamak sayısı harimin ölçeğine göre değişir; büyük camilerde minber, mekânın derinliğine seslenebilecek bir yüksekliğe ulaşır.

Rölöve ve restorasyonda minber

Ahşap minberlerde rölöve, her parçanın yerini ve birleşim biçimini kaydetmeyi gerektirir; kayıp, sonradan eklenmiş ya da yer değiştirmiş parçalar böyle saptanır. Mermer minberlerde kırık parçalar ve onarım izleri ayrıca işaretlenir. Bezemenin yoğunluğu nedeniyle ölçekli fotoğraf ve fotogrametri belgelemenin temelini oluşturur. 3B modelde merdiven eğimi, korkuluk dizisi ve külahın oranı birlikte doğru kurulduğunda minberin harim içindeki ağırlığı gerçekçi okunur.