Mihrap

Mihrap, caminin kıble duvarına açılan ve kıble yönünü gösteren nişin adıdır. İmam namazı mihrabın önünde kıldırır; bu yüzden mihrap harimin hem işlevsel hem de görsel odağıdır. Genellikle kıble duvarının ortasına, ana aks üzerine yerleştirilir ve mekânın simetrisini bu eleman belirler.

Yapıdaki yeri ve bölümleri

Mihrap, taç kapıya benzer bir kompozisyonla çözülür. Dışta çerçeve görevi gören bordürler, ortada içe doğru derinleşen niş, nişin üstünde mukarnaslı ya da yivli bir kavsara bulunur. Yanlarda sütunçeler, üstte kitabe ya da tepelik yer alabilir. Nişin plan biçimi çokgen ya da yarım daireye yakın olabilir. Malzeme olarak kesme taş, mermer, alçı, çini ve ahşap kullanılmıştır; bazı mihraplarda birkaç malzeme bir arada görülür. Nişin derinliği kıble duvarının kalınlığıyla birlikte düşünülür; bazı yapılarda mihrap dışarıdan da küçük bir çıkıntı olarak okunur.

• Bordürler ve çerçeve,
• Mihrap nişi,
• Kavsara (mukarnaslı, yivli ya da düz),
• Sütunçeler ve tepelik.

Rölöve ve restorasyonda mihrap

Mihrap, harimin aksını ve simetrisini belirlediği için rölövede referans elemanlardan biridir; plan ve kesitler çoğu zaman mihrap aksına bağlanır. Bezemeli yüzeyler ölçekli fotoğraf ya da fotogrametrik ortofoto ile belgelenir. Çini kaplı mihraplarda eksik ya da sonradan değiştirilmiş levhalar, taş mihraplarda ise üzerine sürülen boya ve badana katmanları ayrıca saptanır. Restorasyonda temizlik ve sağlamlaştırma, bezemenin özgün yüzeyine zarar vermeyecek yöntemlerle ve uzman konservatörlerle yapılır. 3B modelde nişin eğrisi ve kavsara geometrisi doğru kurulmazsa mihrabın ışık-gölge etkisi kaybolur.