Ölçek

Ölçek, bir binanın ya da arazinin kâğıda sığabilmesi için gerçek boyutlarının belirli bir oranda küçültülmesidir. 1/100 ölçekte çizimdeki her bir birim gerçekte yüz birime karşılık gelir; yani kâğıttaki 1 cm, sahada 1 metredir. Ölçek büyüdükçe (1/50, 1/20) daha fazla ayrıntı gösterilir, küçüldükçe (1/500, 1/1000) daha geniş bir alan görülür.

Hangi çizim hangi ölçekte?

• Şehir ve bölge ölçeğindeki planlar: 1/5000, 1/1000 gibi küçük ölçekler
• Vaziyet planı: çoğunlukla 1/500 ya da 1/200
• Avan proje: genellikle 1/100 veya 1/200
• Uygulama projesi: genellikle 1/50
• Sistem ve birleşim detayları: 1/20, 1/10, 1/5 ve 1/1

Ölçek ve çizim dili

Ölçek yalnız bir oran değil, çizime ne kadar bilgi konacağının da kararıdır. 1/200 bir planda duvar tek bir kalın çizgidir; 1/50 planda sıva, yalıtım ve tuğla ayrı ayrı görünür. Bu yüzden her ölçeğin çizgi kalınlıkları, tarama dili ve yazı boyutları farklıdır.

Dijital modellerde her şey gerçek boyutunda çizilir ve ölçek ancak çıktı alınırken belirlenir. Aynı ilke maketlerde de geçerlidir. Mimari ölçeği, insan ölçeği kavramıyla karıştırmamak gerekir: biri çizimin oranı, diğeri mekânın insan bedenine göre algılanışıdır.