Mimari Sözlük
Alem
Alem, kubbe, minare, türbe külahı ya da çatı tepesi gibi örtülerin en üst noktasına yerleştirilen bitiş öğesidir. Genellikle metalden yapılır; üst üste dizilmiş yuvarlak toplardan oluşan bir gövde ve en üstte çoğunlukla bir hilalle sonlanır. Yapının siluetini tamamlar ve uzaktan bakıldığında yapının kimliğini en açık biçimde ilan eden ayrıntılardan biridir.
Yapıdaki yeri ve işlevi
Alemin taşıyıcı sisteme bir katkısı yoktur, ama yerleştirildiği nokta teknik açıdan hassastır. Kubbe ya da külahın tepesinde, kurşun ya da kiremit örtünün birleştiği en kritik noktada durur ve bu noktanın su yalıtımını da çözmek zorundadır. Çoğu zaman örtünün içinden geçen bir mil ya da ahşap dikme ile taşınır; bu taşıyıcı, örtü altındaki yapıya bağlanır. Rüzgâr yükü ve yıldırım, alemin bakımında dikkate alınan başlıca etkilerdir.
- Mil ya da dikme: alemi taşıyan iç eleman
- Toplar ve boğumlar: üst üste dizilen gövde parçaları
- Hilal ya da tepe öğesi: en üstteki bitiş
Rölöve ve restorasyonda alem
Alemin ölçülmesi zordur; çoğu zaman yerden ulaşılamaz ve rölövesi fotogrametri ya da iskele kurulduğunda yapılan doğrudan ölçümle çıkarılır. Restorasyonda özgün alemin malzemesi, kaplaması ve bağlantı detayı belgelenir; sökülen bir alem çoğu zaman yerine konmadan önce ayrıca onarılır. 3D modelde alem küçük bir ayrıntı gibi görünse de silueti doğrudan etkiler; devir yüzeyi olarak kurulup tepe kotu ölçümle doğrulanmalıdır.