Türbe

Türbe, hükümdar, devlet adamı, din büyüğü ya da bir yapının banisi gibi önemli kişilerin mezarı üzerine yapılan anıtsal yapıdır. İç mekânda, gömülü kişinin yerini gösteren sandukalar bulunur; bazı türbelerde asıl gömü sandukanın altındaki bir mezar odasındadır. Türbeler çoğu zaman bir külliyenin hazire bölümünde, caminin kıble tarafında yer alır.

Plan şeması ve bölümleri

• Gövde: kare, sekizgen ya da çokgen planlı kagir kütle.
• Kasnak ve kubbe: gövdenin üzerine oturan örtü; bazı örneklerde içte kubbe, dışta farklı biçimli bir çatı.
• Giriş ve revak: kapının önünde sütunlu bir sundurma ya da revak bulunabilir.
• Sandukalar: iç mekânda, gömülü kişilerin üzerini işaret eden sanduka taşları ya da ahşap sandukalar.
• Mezar odası: bazı türbelerde zemin altında, asıl gömünün bulunduğu bölüm.

Türbe ile kümbet arasındaki fark

Kümbet, Selçuklu dönemine özgü, iki katlı kurgusu ve konik ya da piramidal dış çatısıyla öne çıkan kule biçimli bir mezar yapısıdır. Türbe ise daha geniş bir kavramdır; Osmanlı döneminde çoğunlukla kubbeyle örtülü, iç mekânı çini ya da kalem işiyle bezenmiş tek katlı yapılar olarak karşımıza çıkar.

Rölöve ve restorasyonda türbe

Türbelerde iç bezeme çoğu zaman yapının en değerli öğesidir: çini kaplamalar, kalem işleri, ahşap kapı ve pencere kanatları ayrıntılı biçimde belgelenir. Kubbe ve kasnakta nem kaynaklı hasarlar, dış örtüde ise kurşun kaplamanın bozulması sık görülür. Rölövede sandukaların yerleri ve sayısı da plan üzerinde işaretlenir.