Sivri kemer

Sivri kemer, iki ayrı merkezden çizilen iki yayın kemerin tepesinde bir noktada birleşmesiyle oluşan kemerdir. Yarım daire kemerin aksine tepesi yuvarlak değil sivridir. Merkezlerin birbirine uzaklığına göre kemer daha dik ve yüksek ya da daha alçak ve geniş olabilir. İslam mimarisinde, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı yapılarında ve Avrupa’da Gotik mimaride temel bir öğedir.

Yapıdaki yeri ve yük aktarımı

Bir kemer, üzerine binen yükü yaylar boyunca iki yana, üzengi noktalarına aktarır; bu sırada yalnız düşey değil yatay bir itki de oluşur. Sivri kemerin geometrisi, yük çizgisini yarım daire kemere göre daha dik tutar. Bu yüzden aynı açıklıkta daha az yanal itki üretir ve daha ince ayaklarla taşınabilir. Bir başka avantajı, farklı genişlikteki açıklıkları aynı tepe yüksekliğine getirebilmesidir; bu özellik tonoz ve kubbe sistemlerinde büyük kolaylık sağlar.

• Üzengi taşı: kemerin başladığı ilk taş
• Kemer taşları: yay boyunca dizilen kama biçimli taşlar
• Kilit noktası: iki yayın tepede birleştiği yer

Sivri kemer ile yarım daire kemer arasındaki fark

Yarım daire kemerin yüksekliği açıklığının yarısına eşittir ve değiştirilemez. Sivri kemerde yükseklik, merkezlerin yeriyle ayarlanabilir. Bu esneklik, sivri kemeri tarihi yapılarda hem yapısal hem de oransal açıdan güçlü bir araç yapmıştır.

Rölöve ve 3D modellemede sivri kemer

Rölövede sivri kemerin açıklığı, yüksekliği ve iki yayın merkez noktaları belirlenmeye çalışılır; bu bilgi, kemerin hangi geometrik kurala göre çizildiğini ortaya koyar. Tarihi yapılarda iki yay çoğu zaman simetrik değildir. 3D modelde ölçülen noktalardan geçirilen iki yay, idealize edilmiş bir kemerden daha doğru bir sonuç verir.