Yan sahın

Yan sahın, sütun ya da paye dizileriyle bölünmüş bir yapıda orta sahının iki yanında uzanan mekân şerididir. Orta sahına göre daha dar, çoğunlukla da daha alçaktır. Bazilikada dolaşım ve ikincil işlevler için kullanılır; camilerde ise harimin cemaat alanını yanlara doğru genişletir.

Yapıdaki yeri ve işlevi

Yan sahınlar, orta sahının taşıyıcı sistemine yardımcı olur. Orta sahını örten tonoz ya da yüksek duvarın yanlara doğru itkisi, yan sahınların örtüsü ve dış duvarlar üzerinden karşılanır. Bu nedenle yan sahın örtüsü bir tür sürekli payanda işlevi görür. Ahşap çatılı bazilikalarda ise yan sahın çatısı daha alçak tutulur ve orta sahın duvarının üst kısmında pencereler için yer bırakır.

• Tek yan sahınlı: orta sahının her yanında birer şerit
• Çift yan sahınlı: her yanda ikişer şerit, beş sahınlı plan
• Galerili: yan sahının üzerinde ikinci bir kat galeri

Rölöve ve restorasyonda yan sahın

Yan sahın duvarları ve örtüleri, orta sahından gelen itkiyi taşıdığı için yapısal hasarların sık görüldüğü bölgelerdir: dış duvarda dışa doğru eğilme, tonozlarda çatlak ya da kemer dizisinde düşeyden sapma. Rölövede her açıklık ayrı ölçülmeli ve sütunların düşeylik durumu kayda geçirilmelidir. Bazılarında sonradan eklenen bölmeler ya da kapatılan açıklıklar, restitüsyon çalışmasında ayrı bir dönem olarak belgelenir. 3D modelde yan sahınları orta sahından ayrı hacimler olarak kurmak, dönem analizini ve kesitlerin okunmasını kolaylaştırır.