Açık plan

Açık plan, mekânları kapılarla ve duvarlarla bölmek yerine işlevleri tek bir hacimde bir arada çözen plan anlayışıdır. Bölmeler kalkınca alan olduğundan büyük görünür, gün ışığı daha derine ulaşır ve evdeki insanlar birbirini görerek yaşar. Ayrımı duvar değil; mobilya, zemin malzemesi, tavan kotu ya da aydınlatma yapar.

Açık plan nasıl mümkün oldu?

Yığma duvarların hem taşıyıp hem böldüğü yapılarda mekânı açmak zordu. Betonarme ve çelik iskelet sistemler yükü kolonlara ve kirişlere verince duvar yalnız bölücü bir öğeye dönüştü. Le Corbusier’nin serbest plan fikri bu ayrılığın mimari ifadesidir. Modernizmle birlikte açık plan, konuttan ofise kadar yaygın bir dil haline geldi.

Uygulamada dikkat edilenler

• Mutfak kokusu ve gürültüsü için güçlü bir davlumbaz ve sessiz cihazlar gerekir.
• Sert yüzeyler yankı yapar; halı, perde ve akustik paneller sesi yumuşatır.
• Isıtma ve soğutma büyük tek bir hacme göre planlanmalıdır.
• Çalışma ya da uyku gibi mahremiyet isteyen işlevler için kapatılabilir bir köşe bırakmak işe yarar.

Açık planlı bir daireyi kâğıt üzerinde okumak zordur; mutfaktan salona bakış, ışığın gün içinde nasıl dolaştığı ancak üç boyutta anlaşılır. İç mekân daire tasarımı yazımızda bu kararların görselleştirmeyle nasıl netleştiğini ele alıyoruz.