Çift cidarlı kubbe

Çift cidarlı kubbe, iç ve dış olmak üzere iki ayrı kabuktan oluşan kubbedir. İç kabuk mekânın tavanını oluşturur ve içeriden görülen oranı belirler. Dış kabuk ise yapının dışarıdan algılanan silüetini kurar ve iç kabuğu hava koşullarından korur. İki kabuk arasında bir boşluk kalır; bu boşluk ısı yalıtımına katkı verir ve bazı yapılarda bakım için erişim sağlar.

Yapıdaki yeri ve işlevi

Tek kabuklu bir kubbede iç ve dış form birbirine bağlıdır: içeriden güzel görünen bir oran dışarıdan basık kalabilir ya da tersi. Çift cidar bu iki ihtiyacı ayırır. İç kabuk mekâna uygun yükseklikte tutulurken dış kabuk daha yüksek, sivri ya da soğan biçimli yapılabilir. Yük açısından her kabuk kendi ağırlığını taşır; dış kabuk ya doğrudan iç kabuğa, ya aradaki ahşap veya kâgir bağlantılara, ya da kasnağa oturur.

Türk mimarisinde çift cidar

Anadolu Selçuklu kümbetlerinde içte kubbe, dışta konik ya da piramidal bir külah bulunur; bu, çift kabuklu örtünün Anadolu’daki en tanıdık biçimidir. İran ve Orta Asya mimarisinde yüksek dış kabuklu kubbeler yaygındır. Osmanlı kubbeleri ise genellikle tek kabuklu kâgir olarak yapılır ve dıştan kurşunla örtülür.

• İç kabuk: mekânı örten kubbe
• Ara boşluk: hava payı ve bağlantı elemanları
• Dış kabuk: kubbe, külah ya da sivri örtü

Rölöve ve 3D modellemede çift cidar

Dışarıdan ve içeriden yapılan ölçümler ayrı yüzeyleri verir; iki kabuğun arası çoğu zaman yalnız kesitle anlaşılır. 3D modelde iç ve dış kabuğu ayrı katmanlarda kurmak, kesit çizimlerini ve restitüsyon önerilerini çok daha açık hâle getirir.