Almaşık duvar

Almaşık duvar, taş ve tuğlanın dönüşümlü olarak kullanıldığı kâgir duvar örgüsüdür. En yaygın biçimde bir ya da birkaç sıra kesme veya yarı kesme taşın üstüne birkaç sıra tuğla gelir ve bu düzen duvar boyunca tekrarlanır. Bazı örneklerde her taş bloğunun çevresi dikey ve yatay tuğlalarla çerçevelenir; bu çeşitlemeye kutu (hücre) örgü denir. Derzlerde kireç ya da horasan harcı kullanılır.

Yapıdaki yeri ve işlevi

Teknik Bizans döneminde yaygınlaşmış, erken Osmanlı mimarisinde de özellikle Bursa ve İznik çevresindeki yapılarda sık kullanılmıştır. Almaşık örgünün birkaç yararı vardır:

• Tuğla sıraları duvarı belirli aralıklarla tesviye eder, örgünün düzgün yükselmesini kolaylaştırır.
• Farklı malzemelerin birlikte çalışması duvarın yük dağılımını ve deprem davranışını iyileştirebilir.
• Taş ile tuğlanın renk ve doku farkı cepheye kendiliğinden bir süsleme kazandırır.

Rölöve ve restorasyonda almaşık duvar

Rölövede taş ve tuğla sıralarının sayısı, yüksekliği ve derz kalınlığı belgelenir; cephe ortofotosu üzerinde malzeme ve bozulma haritası hazırlanır. En sık görülen sorunlar tuğla yüzeyinde dökülme, derzlerde harç kaybı ve tuz çiçeklenmesidir. Onarımda eksik tuğlalar boyut, renk ve pişirme özellikleri yakın yeni tuğlalarla tamamlanır; derzler özgün harca uyumlu kireç esaslı bir harçla yenilenir. Çimento esaslı harç taş ve tuğladan daha sert ve daha az geçirgen olduğu için nemi duvar malzemesine yönlendirir ve tuğlanın kendisinin bozulmasını hızlandırır. 3D görselleştirmede almaşık örgü, düzgün tekrarlayan bir doku yerine sıra sıra değişen gerçek malzemelerle kurulduğunda inandırıcı görünür.