Kireç harcı

Kireç harcı, sönmüş kirecin kum ya da benzeri bir agrega ve suyla karıştırılmasıyla hazırlanan harçtır. Hava kireci esaslı harçlar, içerdikleri kalsiyum hidroksitin havadaki karbondioksitle tepkimeye girip kireç taşına dönüşmesiyle yavaş yavaş sertleşir; bu sürece karbonatlaşma denir. Kil içeren kireç taşından elde edilen hidrolik kireçler ise nemli ortamda da priz alabilir. Tarihi kâgir yapıların büyük bölümünde duvar harcı, sıva ve derz malzemesi olarak kireç harcı kullanılmıştır.

Kireç harcı neden tarihi yapıyla uyumludur?

Kireç harcı görece yumuşak, gözenekli ve esnektir. Bu özellikler bir kusur değil, kâgir duvarın sağlıklı çalışmasının koşuludur:

• Su buharının geçmesine izin verir, duvar içindeki nemin dışarı çıkmasını sağlar.
• Küçük oturma ve sıcaklık hareketlerini kılcal çatlaklarla karşılar; zarar taş ya da tuğlaya değil harca gelir.
• Gerektiğinde taşa zarar vermeden sökülüp yenilenebilir.

Restorasyonda kireç harcı

Çimento esaslı harç, tarihi taş ve tuğladan daha sert ve daha az geçirgendir. Duvarın nefes alamaması, nemin ve çözünmüş tuzların harç yerine taşın ve tuğlanın içinden buharlaşmasına yol açar; taş yüzeyi kabuklanır, tuğla dökülür. Bu yüzden onarımda kullanılacak harç, özgün harcın laboratuvar analizine göre ve ondan daha sert olmayacak biçimde tasarlanır. Agreganın rengi ve tane boyu da derzin görünümünü belirlediği için önceden deneme panoları hazırlanır. Kireç harcı yavaş sertleştiğinden uygulamada nem ve sıcaklık kontrolü, gölgeleme ve sabırlı bir kür süreci gerekir.