Kesme taş

Kesme taş, ocaktan çıkarıldıktan sonra yüzeyleri ve kenarları düzgünce yontularak prizmatik bir biçime getirilmiş yapı taşıdır. Bu taşlarla yapılan örgüde sıralar yatay olarak devam eder, derzler incedir ve duvar yüzeyi düzgün görünür. Taşın görünen yüzü düz bırakılabildiği gibi tarak, murç ya da buçarda izleriyle işlenebilir; bazı örneklerde kenarlar şeritle çerçevelenip ortası kaba bırakılır.

Yapıdaki yeri ve işlevi

Kesme taş, anıtsal yapıların cephelerinde, kemerlerde, kubbe ve tonozlarda, taç kapılarda ve köşe bağlantılarında tercih edilir. Düzgün yüzeyler yükü taşlar arasında daha güvenli aktarır; kemer taşları, kilit taşı ve üzengi taşı da bu sayede istenen geometriyle kesilebilir. Birçok tarihi duvar aslında tümüyle kesme taştan oluşmaz: iç ve dış yüzler kesme taşla kaplanır, aradaki çekirdek moloz taş ve harçla doldurulur. Bu yüzden duvarın görünen yüzü ile kesiti arasındaki farkı anlamak, yapının nasıl davrandığını anlamanın ilk adımıdır. Taşların birbirine demir ya da kurşun kenetlerle bağlandığı örnekler de yaygındır.

Rölöve ve restorasyonda kesme taş

Taş taş rölöve çiziminde her blok, derz çizgileriyle birlikte işlenir; taş türü, yüzey işçiliği ve bozulma türleri ayrı paftalarda gösterilir. Aşınma, kabuklanma, çatlak ve kenet paslanması en sık görülen sorunlardır. Değiştirme gerekiyorsa yeni taş, özgüne yakın tür, renk, gözeneklilik ve işçilikle seçilir, ancak yakından bakıldığında yeni olduğu anlaşılacak biçimde uygulanır. Fotogrametri ve lazer tarama, kesme taş cephelerin ölçekli ortofotolarını ve 3D modellerini üretmek için en verimli yöntemlerdir.