Üzengi taşı

Üzengi taşı, bir kemerin yayının başladığı yerde, ayak, paye ya da sütun başlığının hemen üzerine oturan ilk kemer taşıdır. Alt yüzü yatay, üst yüzü ise kemerin eğriliğine uyacak biçimde eğik işlenir. Kemerin başladığı bu yatay hatta üzengi hattı ya da üzengi seviyesi denir.

Yapıdaki yeri ve yük aktarımı

Kemer taşları boyunca iletilen basınç kuvveti, kemerin iki ucunda üzengi taşlarına ulaşır. Üzengi taşı, eğik gelen bu kuvveti alıp aşağıdaki düşey taşıyıcıya aktaran geçiş parçasıdır. Yükün yönü burada değişir: kemer boyunca eğik olan kuvvet, ayağa düşey bir yük ve yatay bir itki olarak iner. Bu nedenle üzengi taşı hem kemerin geometrisini başlatan hem de yükü ayağa bağlayan kritik bir elemandır. Çoğu zaman kemerin diğer taşlarından daha büyük ve daha sağlam bir taştan seçilir; bazı yapılarda yanındaki duvar örgüsüne bağlanacak biçimde uzatılır.

• Ayak, paye ya da sütun: düşey taşıyıcı
• Başlık ya da yastık: yükü yayan ara eleman
• Üzengi taşı: kemerin ilk taşı
• Kemer taşları ve kilit taşı: yayın geri kalanı

Rölöve ve 3D modellemede üzengi taşı

Rölövede üzengi hattının kotu, kemer geometrisini çözmek için en önemli referanslardan biridir. Kemerin açıklığı ve yüksekliği bu hattan ölçülür; iki uçtaki üzengi kotları arasındaki fark, ayaklardan birinde oturma olup olmadığını da gösterebilir. Revak gibi kemer dizilerinde üzengi kotlarının tümünü karşılaştırmak, hasarın dağılımını anlamaya yardım eder. 3D modelde üzengi hattını ayrı bir referans düzlemi olarak tanımlamak, kemerleri doğru yükseklikte kurmayı kolaylaştırır.