Aynalı tonoz

Aynalı tonoz, kare ya da dikdörtgen planlı bir mekânın dört kenarından içeri doğru eğrilerek yükselen yüzeylerin, tepe kısmında düz ve yatay bir yüzeyle kapandığı tonozdur. Bu düz orta yüzeye ayna denir ve tonoz adını buradan alır. Kesitte bakıldığında kenarlarda bir çeyrek tonoz, ortada ise yatay bir düzlem görülür.

Yapıdaki yeri ve işlevi

Aynalı tonoz, mekânın yüksekliğini fazla artırmadan dört kenarı da taşıyıcı duvarlara bağlayan bir örtü sağlar. Eğri kenar yüzeyleri yükü dört duvara birden dağıtır; bu sayede beşik tonozda olduğu gibi itki yalnız iki duvarda yoğunlaşmaz. Ortadaki düz ayna ise kâgir yapıda dikkatli bir örgü ya da ara bağlantılar gerektirir, çünkü yatay bir kâgir yüzey kemer etkisinden yararlanamaz. Bu nedenle ayna bölümü çoğu zaman küçük tutulur ya da hafif malzemeyle oluşturulur.

• Kenar yüzeyler: dört duvardan yükselen eğri bölümler
• Köşe birleşimleri: iki kenar yüzeyinin buluştuğu sırtlar
• Ayna: tepede düz, yatay orta yüzey

Aynalı tonoz ile tavan göbeği

Ahşap tavanlı geleneksel evlerde de benzer bir form görülür: kenarlarda eğri ya da pahlı bir geçiş, ortada düz bir tavan ve çoğu zaman bir tavan göbeği. Biçim olarak aynalı tonozu hatırlatsa da bu çoğunlukla taşıyıcı değil, kaplama niteliğindedir; rölövede bu ayrım mutlaka yapılmalıdır.

Rölöve ve 3D modellemede aynalı tonoz

Rölövede ayna yüzeyinin kotu, kenar eğrilerinin profili ve köşe sırtları ölçülmelidir. 3D modelde kenar yüzeyleri bir profilin dört kenar boyunca sürüklenmesiyle kurulabilir; köşelerde oluşan kesişim, ölçülen sırt çizgisiyle karşılaştırılarak doğrulanır.